Formularz ORD‑M to oficjalne oświadczenie małżonka podatnika o pozostawaniu z podatnikiem we wspólności majątkowej, składane w szczególności przy ubieganiu się o zaświadczenie o wysokości zaległości podatkowych współmałżonka‑podatnika.
W tym poradniku wyjaśniamy, kto składa ORD‑M, kiedy jest potrzebny, jak poprawnie wypełnić dokument krok po kroku oraz gdzie pobrać aktualny wzór.
1. Czym jest formularz ORD‑M?
Formularz ORD‑M (oficjalna nazwa: „Oświadczenie małżonka podatnika o pozostawaniu z podatnikiem we wspólności majątkowej”) to wzór oświadczenia, które:
- małżonek podatnika – składa je w swoim imieniu;
- potwierdza wspólność majątkową – wskazuje, że składający pozostaje z podatnikiem we wspólności majątkowej;
- jest składane pod rygorem odpowiedzialności karnej – za fałszywe zeznania zgodnie z art. 233 § 1 Kodeksu karnego.
Wzór formularza ORD‑M określono w rozporządzeniu Ministra Finansów w sprawie zaświadczeń wydawanych przez organy podatkowe (załącznik nr 12).
Dokument stosuje się m.in. w procedurach z art. 306h § 1 pkt 3 i § 2 Ordynacji podatkowej, dotyczących wydawania przez organ podatkowy zaświadczeń o wysokości zaległości podatkowych podatnika na żądanie jego małżonka.
2. Dla kogo przeznaczony jest formularz ORD‑M?
Adresatem formularza jest małżonek podatnika, który nie jest stroną sprawy podatkowej, pozostaje z podatnikiem we wspólności majątkowej (ustawowej lub umownej) i potrzebuje, by organ wydał zaświadczenie o wysokości zaległości podatkowych współmałżonka.
Przykład z praktyki – jak wygląda to krok po kroku:
- Małżonek A jest podatnikiem (np. podatku od nieruchomości lub podatku od środków transportowych).
- Małżonek B potrzebuje zaświadczenia o zaległościach podatkowych współmałżonka (np. dla banku, przy sprzedaży majątku lub w sprawie rozwodowej).
- Małżonek B składa wniosek o zaświadczenie i dołącza zgodę podatnika lub składa oświadczenie ORD‑M o pozostawaniu we wspólności majątkowej.
3. Kiedy trzeba złożyć ORD‑M?
3.1. Podstawa prawna złożenia ORD‑M
Zgodnie z art. 306h Ordynacji podatkowej organ wyda małżonkowi zaświadczenie o wysokości zaległości podatkowych podatnika, jeżeli małżonek ma zgodę podatnika lub złoży oświadczenie ORD‑M o pozostawaniu we wspólności majątkowej.
Zgoda i oświadczenie są alternatywne – wystarczy jedno z nich („albo”, nie „i”).
3.2. Typowe sytuacje, w których składa się ORD‑M
Formularz ORD‑M składa się wtedy, gdy małżonek chce uzyskać zaświadczenie o wysokości zaległości podatkowych współmałżonka. Najczęściej dotyczy to następujących podatków:
- podatek dochodowy,
- podatek od nieruchomości,
- podatek od środków transportowych,
- inne podatki lokalne i państwowe zależne od właściwości organu.
Zaświadczenie bywa wymagane m.in. w następujących sytuacjach:
- procedury bankowe (kredyt, pożyczka),
- zbycie nieruchomości i transakcje majątkowe,
- sprawy rozwodowe i podział majątku,
- postępowania spadkowe oraz ocena odpowiedzialności za długi podatkowe.
ORD‑M nie składa się „co roku” – dokument służy do konkretnej czynności: uzyskania zaświadczenia o zaległościach (druk ZAS‑P).
4. Gdzie znaleźć i jak pobrać formularz ORD‑M?
Aktualny wzór ORD‑M(3) udostępnia Ministerstwo Finansów w serwisie podatki.gov.pl (sekcja „Pozostałe formularze”). Aktualny plik PDF znajdziesz również w oficjalnych repozytoriach administracji publicznej.
Aby pobrać formularz:
- Wejdź na stronę podatki.gov.pl i otwórz zakładkę „Pozostałe formularze”.
- Wyszukaj formularz ORD‑M (nazwa: „Oświadczenie małżonka podatnika o pozostawaniu z podatnikiem we wspólności majątkowej”).
- Pobierz plik PDF na komputer lub urządzenie mobilne.
5. Instrukcja wypełnienia ORD‑M krok po kroku
Dokument wypełnij na komputerze lub czytelnie drukowanymi literami (czarny albo niebieski kolor).
Poniżej znajdziesz omówienie poszczególnych rubryk.
5.1. Dane wstępne
W górnej części formularza znajdują się pola:
- Identyfikator podatkowy NIP / numer PESEL (niepotrzebne skreślić) małżonka podatnika – wpisz NIP, jeśli posługujesz się NIP (np. prowadzisz działalność), a w pozostałych przypadkach PESEL. Nieużywany identyfikator skreśl.
- Nr dokumentu – pole techniczne do identyfikacji dokumentu (często uzupełniane przez organ);
- Status – pole techniczne wypełniane co do zasady przez organ podatkowy.
Na formularzu widnieje pełna nazwa: „ORD‑M – OŚWIADCZENIE MAŁŻONKA PODATNIKA O POZOSTAWANIU Z PODATNIKIEM WE WSPÓLNOŚCI MAJĄTKOWEJ”.
5.2. Część A – miejsce składania oświadczenia
Poz. 4 – Organ podatkowy, do którego jest adresowane oświadczenie: wpisz pełną nazwę właściwego organu podatkowego, np.:
- Naczelnik Urzędu Skarbowego w [mieście],
- Wójt Gminy [nazwa] / Burmistrz [nazwa] / Prezydent Miasta [nazwa],
- organ powinien być zgodny z właściwością miejscową i rzeczową dla podatnika,
- w przypadku podatków lokalnych będzie to odpowiedni organ jednostki samorządu terytorialnego.
5.3. Dane małżonka podatnika i treść oświadczenia
Wprowadź dane osobowe małżonka podatnika (imię/imiona, nazwisko, adres zamieszkania) oraz dane podatnika (współmałżonka) pozwalające jednoznacznie go zidentyfikować (imię, nazwisko, ewentualnie adres).
Treść oświadczenia – w zwięzłej formie – powinna potwierdzać, że:
- składający jest małżonkiem podatnika,
- pozostaje z podatnikiem we wspólności majątkowej,
- składa oświadczenie pod rygorem odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania.
Upewnij się, że dane obu małżonków są zgodne z dokumentami tożsamości i rejestrami (PESEL, dowód osobisty).
5.4. Data i podpis małżonka podatnika
Na końcu wpisz datę złożenia oświadczenia oraz złóż własnoręczny, czytelny podpis zgodny z dokumentem tożsamości.
Organ może wymagać podpisu w obecności urzędnika lub poświadczenia tożsamości (w zależności od trybu złożenia: osobiście, pocztą, ePUAP, e‑Urząd Skarbowy).
6. Jak i gdzie złożyć formularz ORD‑M?
6.1. Forma złożenia
Formularz ORD‑M można złożyć w jednej z poniższych form:
- Osobiście – w siedzibie właściwego organu podatkowego (urzędu skarbowego lub gminy/miasta);
- Pocztą – w formie papierowej, z własnoręcznym podpisem, na adres właściwego organu;
- Elektronicznie – jeżeli urząd udostępnia taką możliwość (np. ePUAP, e‑Urząd Skarbowy); wymagany jest kwalifikowany podpis elektroniczny, profil zaufany lub inna dopuszczalna metoda uwierzytelnienia.
6.2. Razem z jakimi dokumentami?
ORD‑M dołącza się zwykle do wniosku małżonka o wydanie zaświadczenia o zaległościach podatkowych współmałżonka‑podatnika. Komplet dokumentów może obejmować:
- wniosek o wydanie zaświadczenia (według wzoru przyjętego przez dany organ),
- formularz ZAS‑P – wypełniony w odpowiednim zakresie przez wnioskodawcę,
- ORD‑M – oświadczenie o wspólności majątkowej (jeżeli nie ma pisemnej zgody podatnika),
- dowód uiszczenia opłaty skarbowej za wydanie zaświadczenia – jeśli jest należna.
7. Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
7.1. Czy złożenie ORD‑M jest obowiązkowe?
Nie zawsze. Zgodnie z art. 306h Ordynacji podatkowej organ wyda zaświadczenie, jeśli małżonek przedstawi zgodę podatnika lub złoży oświadczenie ORD‑M o wspólności majątkowej. Wystarczy spełnić jeden z tych warunków.
W praktyce, gdy uzyskanie zgody podatnika jest utrudnione, składa się ORD‑M. Jeżeli zgoda podatnika jest dostępna (czasem z podpisem urzędowo/notarialnie poświadczonym), oświadczenie może okazać się zbędne.
7.2. Czy małżonek musi dołączać dokument potwierdzający wspólność majątkową?
Co do zasady wspólność majątkowa powstaje z mocy prawa z chwilą zawarcia małżeństwa (chyba że zawarto intercyzę). ORD‑M polega na oświadczeniu małżonka składanym pod rygorem odpowiedzialności karnej. Organ może jednak zażądać dodatkowych dokumentów, jeżeli powstaną wątpliwości (np. co do rozdzielności majątkowej).
7.3. Co grozi za złożenie fałszywego oświadczenia ORD‑M?
Fałszywe oświadczenie naraża składającego na odpowiedzialność karną z art. 233 Kodeksu karnego (m.in. w razie deklarowania wspólności majątkowej pomimo ustanowionej rozdzielności).
7.4. Czy ORD‑M składa także sam podatnik?
Nie. ORD‑M składa małżonek podatnika, który występuje o zaświadczenie. Podatnik (współmałżonek) może natomiast wyrazić pisemną zgodę na wydanie zaświadczenia o swoich zaległościach.
7.5. Czy ORD‑M dotyczy tylko podatków skarbowych (US)?
Nie. ORD‑M wynika z Ordynacji podatkowej i stosuje się go zarówno w urzędach skarbowych, jak i w organach podatkowych JST (wójt, burmistrz, prezydent miasta) – w zakresie podatków lokalnych.
7.6. Czy istnieje wersja elektroniczna ORD‑M?
Wzór ORD‑M(3) jest dostępny jako plik PDF (do wypełnienia i wydruku). Możliwość złożenia elektronicznego zależy od danego organu (np. ePUAP, e‑Urząd Skarbowy) i dostępnych metod uwierzytelnienia.
7.7. Czy istnieją inne podobne formularze?
Nazwy niektórych formularzy są zbliżone, ale ich cel jest odmienny: ORD‑M to oświadczenie małżonka podatnika o wspólności majątkowej, natomiast ORD‑W1 dotyczy informacji o wynagrodzeniach wypłacanych przez nierezydenta osobom fizycznym‑nierezydentom za świadczenie usług (wykonanie pracy) na rzecz rezydenta.
8. Najważniejsze praktyczne wskazówki dla płatników i księgowych
Choć ORD‑M składa małżonek podatnika, w praktyce księgowi i doradcy często wspierają klientów. Zwróć uwagę na poniższe kwestie:
- przy weryfikacji sytuacji podatkowej klientów możesz korzystać z art. 306h Ordynacji podatkowej (zgoda podatnika lub ORD‑M),
- gdy uzyskanie zgody jest utrudnione, rozwiązaniem jest wypełnienie i złożenie ORD‑M,
- uczulać klientów na odpowiedzialność karną za treść oświadczenia (prawdziwość informacji o wspólności majątkowej),
- wypełniać formularz starannie i czytelnie, z poprawnymi danymi identyfikacyjnymi – błędy wydłużają postępowanie organu.
9. Gdzie pobrać ORD‑M?
Aktualny formularz ORD‑M pobierzesz z oficjalnej strony Ministerstwa Finansów – podatki.gov.pl, w zakładce „Pozostałe formularze”.
