Od października 2025 roku w Polsce działa nowy system kaucyjny dla opakowań po napojach, który zmienia sposób zbierania, zwracania i przetwarzania butelek oraz puszek.
System powstał w odpowiedzi na unijne wymagania i rosnący problem odpadów. Co roku na rynek trafia ok. 220 tys. ton butelek PET, a recykling obejmuje jedynie 37,4%.
Ten przewodnik wyjaśnia, gdzie i jak zwrócić butelki po piwie w Polsce, jakie kwoty kaucji przysługują oraz jakie zasady obowiązują w sklepach, automatach i punktach skupu.
Geneza i struktura polskiego systemu kaucyjnego
System kaucyjny obowiązuje od 1 października 2025 roku i jest filarem gospodarki obiegu zamkniętego. Kaucja doliczana do ceny napoju wraca do konsumenta po oddaniu pustego, nieuszkodzonego opakowania w punkcie zbiórki.
Operator systemu współpracuje z największymi browarami (Kompania Piwowarska, Grupa Żywiec, Carlsberg Polska) i sieciami handlowymi. Punkty zwrotu stanowią sklepy, automaty (butelkomaty/kaucjomaty) i specjalistyczne punkty zbiórki.
Aby czytelnie podsumować cele systemu, zapamiętaj cztery priorytety:
- zwiększenie selektywnej zbiórki – docelowo nawet do 90% opakowań rocznie;
- ograniczenie zaśmiecania przestrzeni publicznej – mniej dzikich wysypisk i odpadów w przyrodzie;
- lepsze wykorzystanie surowców – tworzenie nowych opakowań z recyklatu;
- edukacja ekologiczna i GOZ – budowanie nawyków i wspieranie gospodarki o obiegu zamkniętym.
Opakowania objęte systemem kaucyjnym i wysokości kaucji
Poniższa tabela podsumowuje rodzaje opakowań oraz przypisane im kaucje:
| Rodzaj opakowania | Maks. pojemność | Wysokość kaucji | Najczęstsze zastosowanie |
|---|---|---|---|
| Butelki PET | do 3 l | 0,50 zł/szt. | wody, napoje gazowane, napoje owocowe |
| Puszki aluminiowe | do 1 l | 0,50 zł/szt. | napoje energetyczne, piwa bezalkoholowe, napoje gazowane |
| Szklane butelki wielokrotnego użytku | do 1,5 l | 1,00 zł/szt. | piwo i inne napoje w butelkach zwrotnych |
Zwrot kaucji jest możliwy wyłącznie dla opakowań z czytelnym logotypem systemu i napisem „KAUCJA” z kwotą.
Aby uniknąć wątpliwości w okresie przejściowym, zapamiętaj trzy kluczowe daty i reguły:
- okres przejściowy – producenci mogli sprzedawać zapasy bez oznaczenia przez 3 miesiące od przystąpienia do systemu;
- do 31.12.2025 – sprzedaż produktów bez oznaczenia kaucji możliwa do wyczerpania zapasów;
- od 01.01.2026 – do obrotu mogą trafić wyłącznie napoje z oznaczeniem kaucji.
Punkty zbiórki opakowań – sieci handlowe i ich obowiązki
W zależności od powierzchni sklepu i asortymentu obowiązują różne zasady zwrotu:
- sklepy >200 m² – muszą przyjmować wszystkie butelki i puszki ze znakiem kaucji, niezależnie od miejsca zakupu;
- sklepy <200 m² – obowiązkowo przyjmują szklane butelki zwrotne, a przyjmowanie PET i puszek jest dobrowolne;
- dobrowolne punkty zbiórki – inne sklepy mogą dołączyć do systemu i otrzymują wynagrodzenie od operatora.
Co najmniej jeden punkt zbiórki musi działać w każdej gminie, a sklepy objęte obowiązkiem nie mogą odmówić przyjęcia prawidłowego opakowania.
Automaty kaucyjne (butelkomaty) jako punkt zwrotu
Butelkomaty i kaucjomaty są szeroko dostępne w sklepach i przestrzeni publicznej, zapewniając całodobową możliwość zwrotu.
Obsługa automatu przebiega w trzech prostych krokach:
- włóż opróżnione i niezgniecione opakowanie do otworu, kierując kod kreskowy do góry (dla PET);
- poczekaj na skanowanie, rozpoznanie i weryfikację rodzaju opakowania;
- po akceptacji automat zgniata opakowanie i drukuje kupon ze zwrotem kaucji.
Nowoczesne RVM (np. GreenBottle) wykorzystują czujniki, kamery i skanery 360°, osiągając skuteczność rozpoznawania na poziomie ok. 97%.
Kupon z automatu możesz rozliczyć na trzy sposoby:
- przy kasie – pomniejszenie kwoty zakupów w tym samym sklepie;
- w punkcie informacji – wymiana kuponu na gotówkę;
- benefity – w wybranych miejscach zamiast gotówki dostępne są zniżki lub punkty lojalnościowe.
Konsument ma bezwzględne prawo do zwrotu kaucji w gotówce – jeśli sklep tego nie umożliwia, narusza ustawę.
Wielkie sieci handlowe i ich systemy zwrotu
Biedronka i system voucherowy
Biedronka przyjmuje butelki zwrotne bez paragonu we wszystkich sklepach i wydaje voucher równy kaucji, ważny 100 dni. Nie ma limitu liczby butelek.
Sieć przyjmuje jedynie butelki marek z oferty (m.in. Warka Classic, Kasztelan Niepasteryzowany, Harnaś, Żywiec Jasne Pełne, Tyskie Gronie, Żubr Jasne Pełne, Królewskie). Kaucja za butelkę zwrotną: 1 zł; za skrzynkę: 8 zł lub 8,07 zł.
Carrefour i współpraca z Kompanią Piwowarską
W 250 hiper- i supermarketach Carrefour oddasz bez paragonu butelki zwrotne po piwie Kompanii Piwowarskiej. Zwrot kaucji następuje w formie e-bonu.
Carrefour przyjmuje też butelki zwrotne z e-paragonem w aplikacji Mój Carrefour, a kaucję zwraca w gotówce lub e-bonie. Wartość kaucji za butelki KP: 0,50 zł/szt.
Kaufland z automatami TOMRA
Kaufland przyjmuje opakowania z oznaczeniem „KAUCJA” w automatach TOMRA lub ręcznie oraz butelki szklane „BUTELKA ZWROTNA” (umowa do końca 2026 r.).
Wymagane są czytelne kody, brak zgnieceń i płynów. Zwrot kaucji w formie bonu (ważny 100 dni) lub gotówki w punkcie informacyjnym.
Lidl i system mieszany
Lidl wdrożył butelkomaty we wszystkich sklepach. Przyjmuje PET i puszki także bez logo kaucji.
Za opakowania ze znakiem „KAUCJA” – 0,50 zł/szt.; za opakowania bez znaku – 0,10 zł/szt. Kupon można wymienić na gotówkę przy kasie tradycyjnej lub rozliczyć przy zakupach.
Żabka – punkty lojalnościowe i automaty
W ponad 2000 Żabek działają recyklomaty. Za każde opakowanie kaucyjne: 0,50 zł + 50 Żappsów, a za butelki szklane zwrotne: 1 zł. Wymagana jest aplikacja mobilna.
Żabka przyjmuje opakowania kaucyjne i niekaucyjne, łącząc system ustawowy z programem lojalnościowym.
Dla szybkiego porównania rozwiązań w wybranych sieciach przygotowaliśmy zestawienie:
| Sieć | Jak oddasz | Co dostajesz | Ważność/realizacja | Ważne zastrzeżenia |
|---|---|---|---|---|
| Biedronka | ręcznie w sklepie | voucher równy kaucji | 100 dni | tylko wybrane marki z oferty; brak limitu sztuk |
| Carrefour | ręcznie; z e-paragonem w aplikacji | e-bon lub gotówka | zgodnie z regulaminem sklepu | współpraca z Kompanią Piwowarską; 0,50 zł/szt. za butelki KP |
| Kaufland | automaty TOMRA i punkt informacji | bon lub gotówka | bon ważny 100 dni | przyjmuje „KAUCJA” oraz „BUTELKA ZWROTNA” (do końca 2026 r.) |
| Lidl | butelkomaty we wszystkich sklepach | 0,50 zł (kaucyjne) lub 0,10 zł (niekaucyjne) | kupon realizowany w sklepie | gotówka przy kasie tradycyjnej; także opakowania po alkoholu (PET/puszki) |
| Żabka | recyklomaty; z aplikacją | 0,50 zł + 50 Żappsów; 1 zł za butelkę zwrotną | zgodnie z aplikacją/programem | przyjmuje opakowania kaucyjne i niekaucyjne |
Specjalistyczne punkty skupu butelek
Skup butelek Kompanii Piwowarskiej
Punkt skupu KP: Poznań, CH M1, ul. Szwajcarska 14 (pn–pt, 10:00–16:00). Nie jest wymagany paragon; obowiązuje limit dobowy (szczegóły w regulaminie na kp.pl).
W skupie: butelki marek KP – 0,50 zł/szt.; butelki innych polskich producentów – 0,30 zł/szt.
Przykładowe marki Kompanii Piwowarskiej, których butelki są skupowane za 0,50 zł/szt.:
- Lech Premium,
- Lech Free,
- Lech Pils,
- Wojak,
- Dębowe,
- Żubr,
- Prażubr,
- Kozel,
- Tyskie,
- Książęce.
Skup zebrał już ponad 1 mln opakowań wielokrotnego użytku, wspierając obieg zamknięty szkła.
Punkty skupu surowców wtórnych
Poza systemem kaucyjnym działają firmy recyklingowe (np. Profil Recykling Sp. z o.o. – Rybnik), które skupują i przetwarzają tworzywa.
Typowe frakcje przyjmowane w skupach to:
- folie LDPE, LLDPE, HDPE;
- butelki i nakrętki PET – mycie, mielenie, regranulat;
- tuleje tekturowe – segregacja i odzysk surowca.
Ceny różnią się od systemu kaucyjnego: przykładowo w Warszawie puszki aluminiowe – ok. 3,50 zł/kg, butelki PET – 0 zł/kg (przyjmowane bez wynagrodzenia). Opłacalne głównie dla większych wolumenów (od 0,5–1 t).
Gastronomia i zwrot opakowań w restauracjach
Nowe przepisy obejmują także gastronomię – lokale sprzedające napoje w opakowaniach objętych systemem.
- pobieranie kaucji – 0,50 zł dla PET/puszek i 1,00 zł dla butelek szklanych zwrotnych;
- oznaczenie i informacja – symbol systemu oraz wyszczególnienie kaucji na paragonie i w menu;
- brak obowiązku przyjmowania zwrotów – lokale mogą, ale nie muszą odbierać opakowań od klientów.
Za brak pobierania kaucji lub niezgłoszenie do systemu grożą sankcje administracyjne (do 100 tys. zł).
Procedury zwrotu i wymagane kryteria opakowań
Przygotowanie opakowania do zwrotu
Przed wizytą w punkcie zbiórki zadbaj o te warunki:
- opróżnione i suche – brak płynu w środku (dopuszczalne minimalne resztki);
- niezgniecione i nieuszkodzone – deformacje uniemożliwiają skanowanie i weryfikację;
- z etykietą i czytelnym kodem kreskowym – to klucz do identyfikacji opakowania przez automat lub obsługę.
Nakrętkę PET pozostaw na butelce lub wrzuć do przeznaczonego pojemnika w automacie.
Towary objęte i wyłączone z systemu
System obejmuje napoje do bezpośredniego spożycia w trzech kategoriach:
- butelki PET – napoje gazowane, wody, napoje owocowe;
- puszki aluminiowe – napoje energetyczne, piwa 0%, napoje gazowane;
- szklane butelki zwrotne – m.in. piwo.
Z systemu wyłączono m.in.:
- napoje mleczne – mleko, kefiry, jogurty w opakowaniach mlecznych;
- opakowania po olejach – brak przyjęcia w butelkomatach;
- duże opakowania gastronomiczne – np. soki HORECA;
- jednorazowe butelki po mocnych alkoholach – wrzucaj do zielonego pojemnika na szkło.
Zasady zwrotu bez paragonu i prawo konsumenta
Paragon nie jest wymagany do zwrotu opakowania objętego powszechnym systemem kaucyjnym.
- szukaj znaku „KAUCJA” – to jedyny warunek przyjęcia w systemie ustawowym;
- brak znaku = zasady sklepu – zwroty odbywają się wg regulaminu promocji danej sieci;
- masz prawo do gotówki – bon nie może zastąpić wypłaty, jeśli żądasz pieniędzy.
Chaos w sklepach – promocje vs. powszechny system
Równolegle do systemu ustawowego działają akcje promocyjne sieci – często z innymi stawkami i warunkami.
- najpierw sprawdź logo – jeśli jest „KAUCJA”, obowiązują zasady ustawowe;
- porównuj stawki – za to samo opakowanie promocja może dawać inną kwotę niż system;
- unikaj nieporozumień – bez znaku kaucji działa wyłącznie regulamin danej akcji.
Wyzwania w wdrażaniu systemu
W pierwszych miesiącach brakowało opakowań ze znakiem kaucji, bo producenci i sieci wdrażali nowe etykiety i łańcuchy dostaw.
Listopad 2025: ok. 60 mln opakowań z kaucją w obrocie, a kaucję wypłacono już za 500 tys. sztuk. Liczby rosły z miesiąca na miesiąc.
Przeciążenia i awarie butelkomatów rozwiązuje zbiórka ręczna w punkcie informacyjnym – to obowiązek sklepu.
Implikacje ekologiczne i społeczne
Co minutę na świecie powstaje ok. 1 mln plastikowych butelek, a do oceanów trafia 4,8–12,7 mln ton plastiku rocznie.
- wyższa zbiórka – automaty i sieci zwiększają poziom recyklingu PET i aluminium;
- czystsza przestrzeń publiczna – mniej odpadów w rowach i parkach;
- szkło wielokrotnego użytku – butelka może krążyć nawet 20 razy, obniżając ślad węglowy.
Z systemów kaucyjnych korzysta już ok. 180 mln Europejczyków, a Polska dołącza do tego trendu.
Rekomendacje i praktyczne wskazówki dla konsumentów
Przed zwrotem opakowań po piwie i innych napojach pamiętaj o poniższych zasadach:
- Sprawdzaj oznaczenie „KAUCJA”. Brak znaku = działają zasady promocji sklepu.
- Przygotuj opakowanie. Musi być puste, suche, niezgniecione, z etykietą i kodem kreskowym.
- Wybierz najwygodniejszy punkt. Sklepy >200 m², mniejsze z butelkami zwrotnymi, butelkomaty, punkty zbiórki.
- Paragon nie jest potrzebny. E-paragon bywa pomocny, lecz nie jest obowiązkowy.
- Masz prawo do gotówki. Jeśli chcesz wypłatę, sklep nie może narzucić bonu.
- Sprawdź kaucje za skrzynki. Stawki różnią się wg marki i sklepu (np. 8 zł lub 8,07 zł).
