Formularz FIN‑1 – deklaracja w zakresie podatku od niektórych instytucji finansowych to miesięczna deklaracja składana przez wybrane instytucje finansowe objęte podatkiem od aktywów na podstawie ustawy z 15 stycznia 2016 r. o podatku od niektórych instytucji finansowych.
Deklarację składa się co miesiąc, do 25. dnia miesiąca następującego po miesiącu, którego podatek dotyczy, wyłącznie do właściwego urzędu skarbowego.
1. Podatek od niektórych instytucji finansowych – krótkie wprowadzenie
Podatek od niektórych instytucji finansowych (potocznie „podatek bankowy”) jest daniną majątkową – przedmiotem opodatkowania są aktywa podatnika, a nie jego dochód.
Zgodnie z ustawą podatek ma charakter miesięczny – podstawa opodatkowania jest ustalana na ostatni dzień każdego miesiąca na podstawie danych księgowych (zestawienie obrotów i sald).
Stawka podatku wynosi 0,0366% podstawy opodatkowania miesięcznie.
Podstawę opodatkowania stanowi co do zasady nadwyżka sumy wartości aktywów podatnika ponad ustawowy próg (różny dla poszczególnych kategorii podatników):
- dla banków krajowych, oddziałów banków zagranicznych, oddziałów instytucji kredytowych, SKOK – ponad 4 mld zł,
- dla krajowych zakładów ubezpieczeń, krajowych zakładów reasekuracji, oddziałów zagranicznych zakładów ubezpieczeń i reasekuracji, głównych oddziałów zagranicznych zakładów ubezpieczeń i reasekuracji – ponad 2 mld zł,
- dla instytucji pożyczkowych – ponad 200 mln zł.
Wartość aktywów ustala się łącznie dla wszystkich podatników zależnych lub współzależnych od jednego podmiotu lub grupy podmiotów powiązanych.
2. Kto składa deklarację FIN‑1?
W części „Składający” wzoru FIN‑1 wskazano, że deklarację składają podatnicy, o których mowa w art. 4 ustawy o podatku od niektórych instytucji finansowych.
Do tej grupy należą w szczególności:
- banki krajowe,
- oddziały banków zagranicznych,
- oddziały instytucji kredytowych,
- spółdzielcze kasy oszczędnościowo‑kredytowe (SKOK),
- krajowe zakłady ubezpieczeń,
- krajowe zakłady reasekuracji,
- oddziały zagranicznych zakładów ubezpieczeń i zagranicznych zakładów reasekuracji,
- główne oddziały zagranicznych zakładów ubezpieczeń i zagranicznych zakładów reasekuracji,
- instytucje pożyczkowe.
Podatnikiem staje się instytucja finansowa, której aktywa przekraczają ustawowy próg (4 mld / 2 mld / 200 mln zł) – od tego momentu musi składać miesięczne deklaracje FIN‑1 i płacić podatek.
3. Kto jest zwolniony z podatku i nie składa FIN‑1?
Ustawa przewiduje zwolnienia, które w praktyce oznaczają brak obowiązku składania deklaracji, o ile dany podmiot nie jest podatnikiem (np. ze względu na zwolnienie ustawowe).
Zwolnienia obejmują m.in. banki państwowe oraz podmioty, wobec których KNF wydała określone decyzje związane m.in. z likwidacją, upadłością lub przymusową restrukturyzacją (na podstawie przepisów ustawy o nadzorze nad rynkiem finansowym).
W każdym przypadku należy przeanalizować konkretny status faktyczny i prawny instytucji – nawet podmiot zakwalifikowany co do rodzaju (np. bank) może nie być podatnikiem, jeżeli ustawowe warunki nie są spełnione.
4. Kiedy należy złożyć deklarację FIN‑1?
Zgodnie z formularzem i ustawą obowiązują następujące zasady:
- termin składania – do 25. dnia miesiąca następującego po miesiącu, którego podatek dotyczy,
- okres rozliczeniowy – miesiąc kalendarzowy; podatek jest rozliczany miesięcznie,
- miejsce składania – właściwy urząd skarbowy (naczelnik urzędu skarbowego właściwy dla podatnika).
Podatek jest jednocześnie obliczany i wpłacany do 25. dnia miesiąca następującego po miesiącu podatkowym.
5. Forma złożenia deklaracji – papier czy elektronicznie?
Aktualny wzór FIN‑1 przewiduje złożenie w wersji elektronicznej za pośrednictwem serwisów MF, w tym systemów e‑Deklaracje lub e‑Urząd Skarbowy.
W praktyce duże instytucje finansowe składają deklarację co do zasady elektronicznie (z uwagi na wymogi reprezentacji). Złożenie papierowe jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy przepisy szczególne na to pozwalają – należy weryfikować aktualne rozporządzenia i komunikaty MF.
6. Podstawa prawna deklaracji FIN‑1
Na formularzu FIN‑1 wskazano podstawę prawną: art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy z 15 stycznia 2016 r. o podatku od niektórych instytucji finansowych.
Aktualny wzór deklaracji FIN‑1 (z objaśnieniami) wynika z rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie wzoru deklaracji w sprawie podatku od niektórych instytucji finansowych – obecnie obowiązuje rozporządzenie z 26 maja 2022 r. (Dz.U. 2022 poz. 1156), które zastąpiło wcześniejsze regulacje.
7. Struktura formularza FIN‑1 – omówienie sekcji
Aktualna wersja FIN‑1 (np. FIN‑1(4)) zawiera standardowe bloki danych znane z innych deklaracji podatkowych. Typowy układ obejmuje:
- nagłówek / część A – cel i okres złożenia deklaracji,
- część B – dane identyfikacyjne podatnika,
- część C – informacje dodatkowe, m.in. dotyczące powiązań i sumowania aktywów,
- część D – szczegółowe wyliczenie podstawy opodatkowania,
- część E – wyliczenie kwoty podatku,
- część F – podpis osoby uprawnionej / reprezentanta lub pełnomocnika.
Dokładny układ pól może się różnić między wersjami formularza, jednak logika sekcji pozostaje zbliżona.
8. Instrukcja wypełnienia FIN‑1 – krok po kroku
Poniżej instrukcja oparta na aktualnym wzorze formularza oraz objaśnieniach wynikających z rozporządzenia MF i ustawy.
8.1. Zasady techniczne wypełniania
Na formularzu MF wskazano, że:
- pola jasne wypełnia podatnik, pola ciemne – urząd skarbowy,
- formularz należy wypełniać maszynowo, komputerowo lub ręcznie, dużymi drukowanymi literami, czarnym lub niebieskim kolorem,
- kwoty wpisuje się w złotych i groszach (zasady zaokrąglania wynikają z Ordynacji podatkowej),
- pól nie pozostawia się pustych – w polach kwotowych wpisuje się „0”, jeśli MF tak wskazało w objaśnieniach.
8.2. Część A – miejsce i cel składania deklaracji
-
Urząd skarbowy – wpisz pełną nazwę urzędu skarbowego właściwego dla podatnika (np. Drugi Mazowiecki Urząd Skarbowy w Warszawie).
-
Cel złożenia formularza – zaznacz: „1” – złożenie deklaracji (pierwsze złożenie za dany miesiąc); „2” – korekta deklaracji (gdy korygujesz wcześniej złożoną deklarację).
-
Okres, którego dotyczy deklaracja – wskaż miesiąc (01–12) i rok; okres musi odpowiadać miesiącowi, dla którego ustalasz podstawę opodatkowania (aktywa na ostatni dzień tego miesiąca).
8.3. Część B – dane identyfikacyjne podatnika
W tej części podajesz dane identyfikujące instytucję:
-
Numer identyfikacji podatkowej (NIP) podatnika – obowiązkowy.
-
Kod kraju / forma organizacyjna – w przypadku podmiotów zagranicznych stosuj kody kraju zgodne z klasyfikacją MF.
-
Pełna nazwa firmy / nazwa instytucji – zgodna z KRS lub innym właściwym rejestrem.
-
Adres siedziby – ulica, nr domu/lokalu, kod pocztowy, miejscowość, kraj.
-
dodatkowe dane kontaktowe (telefon, e‑mail) – jeśli formularz je przewiduje.
Dane muszą być spójne z innymi deklaracjami i rejestrami (KRS, REGON, NIP), ponieważ urząd weryfikuje ich zgodność.
8.4. Część C – informacje dodatkowe (powiązania, szczególne statusy)
Wskaż informacje istotne dla ustalenia podstawy opodatkowania, w szczególności:
- czy podatnik jest częścią grupy podmiotów powiązanych,
- czy wartości aktywów są ustalane łącznie dla kilku podatników (zależnych lub współzależnych bezpośrednio lub pośrednio od jednego podmiotu lub grupy podmiotów powiązanych),
- czy mają zastosowanie zwolnienia lub obniżenia podstawy opodatkowania przewidziane w ustawie (np. związane z obligacjami skarbowymi).
W odpowiednich polach zaznacza się „tak/nie” lub wpisuje dane identyfikacyjne innych podmiotów z grupy (NIP, nazwa).
8.5. Część D – ustalenie podstawy opodatkowania
To kluczowa część deklaracji. Na jej podstawie wyliczasz, jaka część aktywów podlega opodatkowaniu.
-
Ustal sumę wartości aktywów na ostatni dzień miesiąca. Dane pochodzą z zestawienia obrotów i sald księgi głównej i obejmują wszystkie aktywa podlegające opodatkowaniu zgodnie z ustawą i objaśnieniami MF.
-
Zastosuj ustawowe obniżenia i korekty. Ustawa przewiduje obniżenie podstawy m.in. o wartość:
- niektórych instrumentów finansowych (np. obligacje Skarbu Państwa),
- aktywów finansujących nabycie określonych obligacji,
- innych pozycji wskazanych w art. 5 ustawy.
W formularzu FIN‑1 odpowiednie pola mogą być opisane jako „kwota obniżenia podstawy opodatkowania z tytułu (…)” – wpisz wartości na podstawie ewidencji i analiz.
-
Ustal nadwyżkę ponad próg właściwy dla podatnika:
- 4 mld zł – banki, oddziały banków zagranicznych, SKOK,
- 2 mld zł – zakłady ubezpieczeń i reasekuracji,
- 200 mln zł – instytucje pożyczkowe.
Jeżeli suma aktywów po uwzględnieniu obniżeń nie przekracza progu, podstawa opodatkowania wynosi 0 i podatek nie wystąpi (często składa się wtedy deklarację z „zerowym” podatkiem, aby zachować ciągłość rozliczeń).
-
Uwzględnij łączne aktywa w grupie, jeśli ustawa wymaga sumowania aktywów podatników powiązanych. Najpierw ustal łączną sumę i do niej zastosuj próg, a następnie – zgodnie z objaśnieniami MF – przypisz podstawę opodatkowania do poszczególnych podmiotów.
Wszystkie wartości wpisz do odpowiednich pól części D zgodnie z ich opisem w objaśnieniach do rozporządzenia.
8.6. Część E – obliczenie kwoty podatku
Po ustaleniu podstawy opodatkowania oblicz podatek:
-
Przenieś podstawę opodatkowania (z części D) do głównego pola w części E.
-
Zastosuj stawkę podatku – 0,0366% miesięcznie.
podatek = podstawa opodatkowania × 0,000366 -
Zaokrąglij wynik zgodnie z Ordynacją podatkową (do pełnych złotych, o ile przepisy nie stanowią inaczej).
-
Wpisz kwotę podatku do zapłaty w odpowiednim polu.
Jeśli składasz korektę deklaracji, część E może zawierać pola do wykazania różnicy względem poprzedniej deklaracji (nadpłata / dopłata).
8.7. Część F – podpis podatnika / osoby reprezentującej
W tej części należy:
- wskazać imię i nazwisko osoby uprawnionej do reprezentowania podatnika (członek zarządu, prokurent, pełnomocnik),
- określić pełnioną funkcję (np. Prezes Zarządu, Dyrektor Finansowy),
- złożyć czytelny podpis – elektroniczny (kwalifikowany, zaufany lub osobisty) zgodnie z wymaganiami systemu e‑Deklaracje / e‑Urząd Skarbowy.
W przypadku podpisu przez pełnomocnika (np. doradcę podatkowego) wymagane jest właściwe pełnomocnictwo (UPL‑1, PPO‑1) zgodnie z Ordynacją podatkową.
9. Najczęściej zadawane pytania (FAQ) o FIN‑1
9.1. Czy każda instytucja finansowa musi składać FIN‑1?
Nie. Deklarację FIN‑1 składają wyłącznie podatnicy podatku od niektórych instytucji finansowych, czyli podmioty wymienione w ustawie (art. 4), których aktywa przekraczają ustawowe progi 4 mld / 2 mld / 200 mln zł.
9.2. Co jeśli w danym miesiącu aktywa spadną poniżej progu?
Jeśli w danym miesiącu, po uwzględnieniu obniżeń, nadwyżka aktywów nad progiem wyniesie 0, podatek za ten miesiąc nie wystąpi. Należy jednak ocenić, czy podmiot nadal spełnia warunki bycia podatnikiem w rozumieniu ustawy – w praktyce często składa się deklarację z „zerową” podstawą i podatkiem, aby zachować spójność danych.
9.3. Czy FIN‑1 można złożyć wyłącznie elektronicznie?
W aktualnej praktyce MF forma elektroniczna jest podstawowym sposobem składania FIN‑1. Ze względu na status podatników (duże podmioty, instytucje finansowe) zwykle mają one obowiązek składania deklaracji wyłącznie elektronicznie.
9.4. Do którego urzędu skarbowego składam FIN‑1?
Deklarację składa się do właściwego urzędu skarbowego – dla dużych podmiotów finansowych jest to zazwyczaj wyspecjalizowany urząd. Właściwość określają przepisy wykonawcze do Ordynacji podatkowej oraz rozporządzenia w sprawie właściwości urzędów skarbowych.
9.5. Kiedy muszę zapłacić podatek wykazany w FIN‑1?
Podatek należy obliczyć i wpłacić na rachunek właściwego urzędu skarbowego w terminie do 25. dnia miesiąca następującego po miesiącu, którego podatek dotyczy – termin ten jest tożsamy z terminem złożenia deklaracji.
9.6. Co zrobić, gdy po złożeniu FIN‑1 odkryję błąd?
Należy złożyć korektę deklaracji FIN‑1 –
- w części A zaznacz „korekta deklaracji”,
- wypełnij formularz poprawnymi danymi,
- w razie istotnych różnic rozważ dołączenie pisemnych wyjaśnień (czynny żal – jeśli powstała zaległość podatkowa).
9.7. Jaką stawkę podatku zastosować?
Stawka podatku od niektórych instytucji finansowych wynosi 0,0366% miesięcznie podstawy opodatkowania.
9.8. Czy podatek od niektórych instytucji finansowych jest kosztem podatkowym?
To zagadnienie z zakresu podatku dochodowego i wymaga analizy ustaw o CIT/PIT oraz aktualnego stanowiska organów i orzecznictwa. Artykuł dotyczy wyłącznie obowiązku złożenia deklaracji FIN‑1; ocenę ewentualnej kosztowości należy oprzeć na najnowszych interpretacjach i wyrokach sądów administracyjnych.
11. Skąd pobrać aktualny formularz FIN‑1?
Aktualny wzór deklaracji FIN‑1 wraz z możliwością pobrania formularza elektronicznego oraz informacjami o wersjach (np. FIN‑1(4)) jest dostępny na portalu Ministerstwa Finansów w sekcji dotyczącej podatku od niektórych instytucji finansowych.
Formularz FIN‑1 możesz pobrać bezpośrednio ze strony MF w zakładce „Formularze” dla podatku od niektórych instytucji finansowych:
Link do formularza FIN‑1 –
https://www.podatki.gov.pl/pozostale/podatek-od-niektorych-instytucji-finansowych/formularze/
Przed złożeniem deklaracji sprawdź, czy korzystasz z aktualnej wersji formularza (oznaczenie w nawiasie, np. FIN‑1(4)) oraz najnowszych objaśnień do rozporządzenia Ministra Finansów.
