PIT-38 to roczne zeznanie podatkowe do rozliczenia dochodów z kapitałów pieniężnych uzyskanych poza działalnością gospodarczą, m.in. ze sprzedaży akcji, papierów wartościowych, instrumentów pochodnych oraz kryptowalut.
Formularz składa się co do zasady do 30 kwietnia roku następującego po roku podatkowym, w którym osiągnięto przychód lub poniesiono stratę.
1. Czym jest PIT-38?
PIT-38 to deklaracja dla osób fizycznych, które uzyskały przychody (lub poniosły stratę) z kapitałów pieniężnych poza działalnością gospodarczą. Dotyczy w szczególności:
- sprzedaży akcji i innych papierów wartościowych (np. obligacji),
- pochodnych instrumentów finansowych (np. opcje, kontrakty terminowe),
- praw do papierów wartościowych,
- udziałów w spółkach z o.o. i udziałów w spółdzielniach,
- objęcia udziałów (akcji) lub wkładów w zamian za aport (wkład niepieniężny),
- odpłatnego zbycia walut wirtualnych (kryptowalut),
- umorzenia/odkupienia tytułów uczestnictwa w funduszach kapitałowych.
PIT-38 dotyczy wyłącznie dochodów uzyskanych prywatnie, poza działalnością gospodarczą. Jeżeli obrót (np. akcjami czy kryptowalutami) jest prowadzony w ramach firmy, rozlicza się go w ramach właściwych zasad dla tej działalności (np. PIT-36 lub PIT-36L).
2. Kto musi złożyć PIT-38?
Zeznanie składają osoby, które w danym roku podatkowym uzyskały przychody (lub poniosły stratę) z tytułu:
- odpłatnego zbycia papierów wartościowych, w tym:
- akcji spółek notowanych na GPW lub innych rynkach,
- obligacji,
- pożyczonych papierów wartościowych (np. transakcje short).
- odpłatnego zbycia pochodnych instrumentów finansowych oraz realizacji praw z nich wynikających,
- odpłatnego zbycia udziałów w spółkach (np. z o.o.) lub udziałów w spółdzielniach,
- objęcia udziałów (akcji) lub wkładów w zamian za wkład niepieniężny (aport),
- odpłatnego zbycia walut wirtualnych (kryptowalut), w szczególności:
- sprzedaży kryptowalut za pieniądz tradycyjny,
- wymiany kryptowaluty na towar lub usługę,
- wymiany jednej kryptowaluty na inną – co do zasady jest neutralna podatkowo (przychód powstaje przy wymianie na pieniądz lub towar/usługę).
PIT-38 składają także osoby, które poniosły koszty lub stratę (np. w kryptowalutach) nawet bez uzyskania przychodu, aby móc w kolejnych latach uwzględnić te koszty przy rozliczeniu przychodów z walut wirtualnych.
PIT-38 nie składają osoby, które nie miały w ogóle przychodów z kapitałów pieniężnych lub których takie przychody zostały rozliczone u źródła w inny sposób (np. dywidendy z polskiej spółki – podatek pobiera płatnik, co do zasady nie wykazuje się ich w PIT-38).
3. Kiedy składa się PIT-38?
Najważniejsze terminy i zasady są następujące:
- PIT-38 składa się za rok podatkowy, w którym uzyskano przychody/straty z kapitałów pieniężnych,
- zeznanie należy złożyć od 15 lutego do 30 kwietnia roku następującego po roku podatkowym,
- przykład: PIT-38 za 2025 r. składa się do 30 kwietnia 2026 r..
Termin jest taki sam niezależnie od formy złożenia: w wersji papierowej w urzędzie skarbowym lub elektronicznie przez e-Urząd Skarbowy / Twój e-PIT / e-Deklaracje.
Przekroczenie terminu może skutkować odpowiedzialnością karno-skarbową; w praktyce często stosuje się tzw. czynny żal przy niewielkich opóźnieniach.
4. Podstawowe zasady opodatkowania (stawka, dochód, strata)
Poniżej kluczowe reguły rozliczenia w PIT-38:
- dochody z kapitałów pieniężnych są opodatkowane zryczałtowaną stawką 19%,
- nie łączy się ich z innymi dochodami (np. z PIT-37 czy PIT-36),
- podstawą opodatkowania jest dochód: dochód = przychód − koszty uzyskania przychodu,
- w kryptowalutach do kosztów zalicza się m.in. udokumentowany koszt nabycia oraz opłaty transakcyjne; niewykorzystane koszty przechodzą na lata następne.
5. Skąd wziąć dane do PIT-38?
Najczęściej dane pochodzą z następujących źródeł:
- informacji PIT-8C od biura maklerskiego lub innego pośrednika – zawiera zbiorcze dane o przychodach, kosztach i dochodzie/stracie z danego rachunku inwestycyjnego,
- zestawień i raportów z giełd oraz kantorów kryptowalutowych (w tym zagranicznych) – często wymagają samodzielnego podliczenia przychodów i kosztów,
- umów i dokumentów dotyczących sprzedaży udziałów, aportów itp.
Jeżeli podatnik otrzymał kilka PIT-8C z różnych biur maklerskich, kwoty z nich sumuje się w jednym PIT-38.
6. Instrukcja wypełnienia PIT-38 krok po kroku
Poniższy opis ma charakter ogólny – konkretne numery pól mogą się różnić w zależności od wersji formularza, ale schemat pozostaje podobny.
6.1. Krok 1 – pobierz aktualny formularz
Aktualny wzór PIT-38 pobierzesz ze strony Ministerstwa Finansów lub wypełnisz online w e-Urząd Skarbowy / Twój e-PIT czy w programach do e-deklaracji.
Najnowsza wersja do wydruku oraz instrukcja: https://www.gov.pl/web/finanse/pit-38
6.2. Krok 2 – część A – miejsce i cel złożenia zeznania
Wskaż właściwy urząd skarbowy (co do zasady według miejsca zamieszkania na ostatni dzień roku podatkowego).
Następnie określ cel złożenia: złożenie zeznania (pierwsze) lub korekta zeznania (jeśli poprawiasz wcześniej wysłany PIT-38).
6.3. Krok 3 – część B – dane identyfikacyjne podatnika
Wpisz swoje podstawowe dane zgodnie ze stanem na ostatni dzień roku podatkowego:
- PESEL (jeśli nie prowadzisz działalności i nie masz NIP) lub NIP (jeśli go posiadasz),
- imię i nazwisko,
- adres zamieszkania (kraj, województwo, miejscowość, ulica, nr domu/mieszkania, kod pocztowy).
6.4. Krok 4 – część C – przychody, koszty, dochód/strata
To kluczowa część PIT-38 – tu wykazujesz przychody, koszty i wynik (dochód lub stratę) z poszczególnych rodzajów kapitałów pieniężnych.
Standardowo w formularzu znajdują się odrębne wiersze m.in. dla:
- odpłatnego zbycia papierów wartościowych i pochodnych instrumentów finansowych,
- odpłatnego zbycia udziałów (akcji) w spółkach i udziałów w spółdzielniach,
- objęcia udziałów/akcji za wkład niepieniężny (aport),
- odpłatnego zbycia walut wirtualnych (kryptowalut).
Dla każdego rodzaju postępuj według poniższych kroków:
- Przepisz przychody – zsumowane kwoty z PIT-8C oraz innych źródeł (raporty z giełd, umowy);
- Przepisz koszty uzyskania przychodu – również z PIT-8C i innych dokumentów;
- wylicz dochód/stratę jako różnicę między przychodem a kosztami.
Jeżeli otrzymałeś kilka PIT-8C, najpierw zsumuj odpowiednie pozycje i wpisz łączny przychód oraz łączne koszty w odpowiednie pola formularza.
Kryptowaluty w PIT-38
Poniżej najważniejsze zasady rozliczania walut wirtualnych:
- przychody i koszty wykazuje się w odrębnym wierszu dla walut wirtualnych,
- do przychodów zalicza się m.in. sprzedaż kryptowalut za pieniądz tradycyjny oraz zapłatę kryptowalutą za towary lub usługi,
- do kosztów – koszty nabycia kryptowalut i opłaty transakcyjne udokumentowane fakturami/potwierdzeniami/historią transakcji,
- jeżeli koszty w danym roku przewyższają przychody, powstaje nadwyżka kosztów – niewykorzystane koszty przechodzą na kolejne lata i można je odliczać od przyszłych przychodów z walut wirtualnych.
6.5. Krok 5 – część D – obliczenie podatku
Po zsumowaniu dochodów (pomniejszonych o koszty) otrzymujesz łączny dochód z kapitałów pieniężnych:
- podatek wynosi 19% od podstawy opodatkowania (dochodu),
- jeżeli wyszedł łączny dochód – oblicz 19% i wpisz kwotę jako podatek należny,
- jeżeli wyszła łączna strata – w danym roku nie ma podatku do zapłaty; straty/koszty można rozliczać w latach kolejnych (zgodnie z przepisami właściwymi dla danego źródła).
6.6. Krok 6 – część E i kolejne – informacje uzupełniające
W dalszych częściach formularza podajesz informacje uzupełniające:
- czy składasz zeznanie samodzielnie,
- dane o załącznikach (jeśli są wymagane),
- dane pełnomocnika, jeżeli zeznanie składa pełnomocnik.
Szczegółowy opis pól znajduje się w oficjalnej instrukcji do formularza PIT-38 na stronie Ministerstwa Finansów.
6.7. Krok 7 – podpisanie i złożenie zeznania
W wersji papierowej złóż podpis własnoręczny i dostarcz formularz do właściwego urzędu skarbowego. W wersji elektronicznej podpisz Profilem Zaufanym, e-Dowodem, przez ePUAP lub danymi autoryzującymi (PESEL/NIP + kwota przychodu z poprzedniego roku), a następnie wyślij przez e-Urząd Skarbowy / e-Deklaracje.
Po wysyłce elektronicznej pobierz i zachowaj UPO (Urzędowe Poświadczenie Odbioru) jako dowód złożenia zeznania.
7. Jak rozliczyć PIT-38 online krok po kroku?
Poniżej przykładowa ścieżka w e-Urząd Skarbowy:
- Zaloguj się do e-Urzędu Skarbowego (podatki.gov.pl) przez Profil Zaufany, e-Dowód, bankowość elektroniczną lub podając dane podatkowe (PESEL/NIP + kwota przychodu z poprzedniego roku).
- Wybierz formularz PIT-38 w sekcji Twój e-PIT lub „Złóż deklarację”.
- Sprawdź, czy system pobrał dane z PIT-8C od biur maklerskich (część pól może być uzupełniona automatycznie).
- Uzupełnij lub popraw dane: przychody, koszty, dochód/strata z papierów wartościowych oraz dane dotyczące kryptowalut (jeśli system ich nie ma – wpisz samodzielnie).
- Jeśli w poprzednich latach miałeś stratę/koszty z inwestycji, uwzględnij je zgodnie z limitami przepisów.
- System automatycznie obliczy 19% podatku od dochodu.
- Sprawdź poprawność danych osobowych, adresu urzędu skarbowego i kwot.
- Wyślij deklarację elektronicznie i zapisz UPO.
8. Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
8.1. Czy muszę złożyć PIT-38, jeśli mam stratę?
Tak – PIT-38 składa się również w przypadku poniesienia straty z kapitałów pieniężnych (np. sprzedaż akcji lub kryptowalut ze stratą). Złożenie deklaracji pozwala rozliczać straty/koszty w kolejnych latach (z zachowaniem zasad właściwych dla danego źródła, w tym kryptowalut).
8.2. Co z kryptowalutami kupionymi wcześniej, a sprzedanymi w danym roku?
W PIT-38 za dany rok wykazujesz przychody i koszty dotyczące transakcji z tego roku (np. sprzedaż kryptowalut). Niewykorzystane koszty nabycia z lat wcześniejszych możesz uwzględnić przy obliczaniu wyniku z walut wirtualnych aż do ich pełnego rozliczenia.
8.3. Czy PIT-38 łączy się z innymi deklaracjami (PIT-37, PIT-36)?
Nie. Dochody z PIT-38 są opodatkowane odrębnie stawką 19% i nie łączy się ich z dochodami z pracy, działalności czy zleceń rozliczanych na innych formularzach (PIT-37, PIT-36, PIT-36L).
8.4. Czy muszę wykazywać dywidendy w PIT-38?
Co do zasady dywidendy z polskich spółek są opodatkowane u źródła (tzw. podatek Belki) i nie wymagają wykazania w PIT-38, chyba że powstała konieczność dopłaty podatku w szczególnych sytuacjach (np. przy instrumentach zagranicznych). PIT-38 koncentruje się na odpłatnym zbyciu aktywów kapitałowych.
8.5. Co jeśli nie otrzymałem PIT-8C z biura maklerskiego?
Biuro maklerskie ma obowiązek wystawić PIT-8C, jeśli pośredniczyło w transakcjach generujących przychody/straty z kapitałów pieniężnych. Jeżeli go nie otrzymałeś, skontaktuj się z biurem (lub platformą) z prośbą o przesłanie informacji albo – na podstawie historii rachunku – samodzielnie policz przychody i koszty, pamiętając, że odpowiadasz za poprawność danych. W przypadku wielu zagranicznych brokerów lub giełd kryptowalut PIT-8C nie jest wystawiany i dane do PIT-38 ustalasz samodzielnie.
8.6. Czy muszę składać PIT-38, jeśli nic nie sprzedałem, tylko kupowałem?
Jeśli w danym roku tylko kupowałeś akcje/kryptowaluty i nie uzyskałeś przychodu z odpłatnego zbycia ani nie chcesz jeszcze rozliczać kosztów (np. nabycia kryptowalut), co do zasady nie ma obowiązku składania PIT-38. Wyjątkiem jest chęć wykazania poniesionych kosztów (kryptowaluty), by móc je odliczać w kolejnych latach.
8.7. Co grozi za niezłożenie PIT-38?
Niezłożenie w terminie może skutkować odsetkami od zaległości podatkowych (jeśli podatek był należny) oraz odpowiedzialnością karno-skarbową. Często można ograniczyć konsekwencje, składając czynny żal wraz z zaległym PIT-38 i zapłatą podatku.
9. Gdzie znaleźć formularz PIT-38 i instrukcję?
Aktualny formularz PIT-38 wraz z oficjalną instrukcją Ministerstwa Finansów znajduje się tutaj: PIT-38 – kapitały pieniężne (giełda, akcje, kryptowaluty)
Formularz i instrukcja: https://www.gov.pl/web/finanse/pit-38
Korzystaj z tego źródła, aby mieć pewność użycia aktualnej wersji druku oraz właściwej instrukcji jego wypełnienia.
