Formularz AKC-UAKZ to kwartalna, uproszczona deklaracja akcyzowa dla wewnątrzwspólnotowego nabycia niektórych wyrobów akcyzowych opodatkowanych stawką zerową i wymienionych w załączniku nr 2 do ustawy akcyzowej. Składają ją podatnicy prowadzący działalność gospodarczą, zasadniczo elektronicznie przez PUESC, do 10. dnia drugiego miesiąca po kwartale, w którym powstał obowiązek podatkowy.
1. Czym jest AKC-UAKZ? Podstawa prawna i przeznaczenie
Formularz AKC‑UAKZ – kwartalna deklaracja uproszczona w sprawie podatku akcyzowego od nabycia wewnątrzwspólnotowego wyrobów akcyzowych dotyczy transakcji, w których polski podatnik nabywa z innego kraju UE wyroby akcyzowe:
- wymienione w załączniku nr 2 do ustawy o podatku akcyzowym (np. część wyrobów energetycznych, gazowych itp.),
- znajdujące się poza procedurą zawieszenia poboru akcyzy,
- opodatkowane stawką 0 zł akcyzy na terytorium Polski,
- nabywane na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej.
Deklaracja ma charakter uproszczony – służy wyłącznie wykazaniu takich nabyć (ze stawką 0), a nie rozliczaniu akcyzy do zapłaty, bo podatek z uwagi na stawkę zerową nie występuje.
Formularz AKC‑UAKZ został wprowadzony wraz z pakietem zmian w deklaracjach akcyzowych od 1 lipca 2021 r., obok m.in. nowych deklaracji kwartalnych AKC‑KZ dotyczących obrotu w kraju wyrobami zwolnionymi lub ze stawką zerową.
2. Kto musi składać AKC-UAKZ?
2.1. Podmioty zobowiązane
Deklarację AKC‑UAKZ składają podatnicy, gdy łącznie spełnione są poniższe warunki:
- podatnicy podatku akcyzowego prowadzący działalność gospodarczą,
- którzy dokonują nabycia wewnątrzwspólnotowego (z innego państwa UE do Polski) wyrobów akcyzowych,
- wyroby są wymienione w załączniku nr 2 do ustawy akcyzowej,
- nabycie odbywa się poza procedurą zawieszenia poboru akcyzy,
- na terytorium Polski do tych wyrobów stosuje się stawkę 0 zł akcyzy.
AKC‑UAKZ nie dotyczy wyrobów objętych zwykłą, niezerową stawką akcyzy – te wykazuje się w deklaracji AKC‑UA (uproszczonej, z niezerową stawką), składanej co do zasady za okresy miesięczne.
2.2. Kiedy AKC-UAKZ, a kiedy inne deklaracje?
Aby szybko dobrać właściwy formularz, porównaj typ zdarzenia z dokumentem:
| Sytuacja | Formularz |
|---|---|
| Nabycie wewnątrzwspólnotowe wyrobów akcyzowych ze stawką inną niż 0 | AKC‑UA (deklaracja uproszczona z niezerową stawką) |
| Nabycie wewnątrzwspólnotowe wyrobów z załącznika nr 2 ze stawką 0 | AKC‑UAKZ (deklaracja kwartalna, uproszczona) |
| Obrót krajowy wyrobami zwolnionymi albo ze stawką 0 (załącznik nr 2), jeśli nie ma obowiązku miesięcznego rozliczenia | AKC‑KZ (deklaracja kwartalna) |
| Wyroby węglowe | AKC‑WW i inne właściwe formularze kwartalne/miesięczne |
3. Kiedy i za jaki okres składa się AKC-UAKZ?
3.1. Okres rozliczeniowy – kwartał
Deklaracja AKC‑UAKZ jest składana za okresy kwartalne (I–IV kwartał roku).
3.2. Termin złożenia
Zgodnie z pouczeniem w formularzu AKC‑UAKZ, termin składania to:
Do 10. dnia przypadającego w drugim miesiącu po kwartale, w którym powstał obowiązek podatkowy, w przypadku dokonanego na potrzeby działalności gospodarczej nabycia wewnątrzwspólnotowego wyrobów akcyzowych z załącznika nr 2, poza procedurą zawieszenia, opodatkowanych stawką 0.
Przykładowe terminy dla poszczególnych kwartałów wyglądają następująco:
- pierwszy kwartał (styczeń–marzec) – do 10 maja,
- drugi kwartał (kwiecień–czerwiec) – do 10 sierpnia,
- trzeci kwartał (lipiec–wrzesień) – do 10 listopada,
- czwarty kwartał (październik–grudzień) – do 10 lutego następnego roku.
3.3. Gdzie i w jakiej formie złożyć deklarację?
Co do zasady deklaracje akcyzowe składa się wyłącznie elektronicznie za pośrednictwem portalu PUESC (Platforma Usług Elektronicznych Skarbowo‑Celnych).
Wyjątek dotyczy zasadniczo osób fizycznych nieprowadzących działalności – w ograniczonym zakresie dopuszcza się papier, jednak AKC‑UAKZ dotyczy nabyć w ramach działalności gospodarczej, więc w praktyce obowiązuje forma elektroniczna.
Adres do obsługi deklaracji: www.puesc.gov.pl.
4. Jak zdobyć i wypełnić formularz AKC-UAKZ?
4.1. Dostęp do formularza
Aktualne wzory (w tym AKC‑UAKZ) znajdziesz na podatki.gov.pl → Akcyza → Formularze oraz bezpośrednio w systemie PUESC w katalogu e‑formularzy.
Link ogólny do formularzy akcyzowych (w tym AKC‑UAKZ): https://www.podatki.gov.pl/akcyza/formularze/
Większość interaktywnych deklaracji akcyzowych dostępna jest wyłącznie poprzez PUESC.
4.2. Przygotowanie – konto i uprawnienia na PUESC
Aby złożyć AKC‑UAKZ elektronicznie, załóż konto na PUESC (jeśli go nie masz) i wybierz co najmniej „podstawowy zakres uprawnień”, który umożliwia składanie deklaracji akcyzowych.
Następnie: 1) zaloguj się na PUESC, 2) wejdź do katalogu usług/formularzy i wyszukaj właściwą wersję AKC‑UAKZ dla danego okresu.
5. Instrukcja wypełnienia AKC-UAKZ krok po kroku
Poniższy opis opiera się na treści formularza AKC‑UAKZ i ogólnych zasadach wypełniania deklaracji akcyzowych. Pola w poszczególnych wersjach mogą się minimalnie różnić, ale logika pozostaje taka sama.
5.1. Część A – miejsce i cel składania deklaracji
W tej części wskaż następujące informacje:
- organ podatkowy – właściwy naczelnik urzędu skarbowego (zwykle wyspecjalizowany urząd celno‑skarbowy, właściwy w zakresie akcyzy),
- cel złożenia deklaracji – najczęściej: „1 – złożenie deklaracji” (pierwsze złożenie za dany kwartał) albo „2 – korekta deklaracji” (ponowne złożenie w celu poprawienia danych),
- okres rozliczeniowy – wskaż kwartał i rok, za który składasz deklarację (np. „01 – I kwartał”, rok „2026”).
W e‑formularzu część danych (np. numer urzędu) wybierasz z list rozwijanych.
5.2. Część B – dane identyfikacyjne podatnika
Wpisz podstawowe dane podmiotu składającego deklarację:
- NIP podatnika – obowiązkowo dla podmiotów prowadzących działalność gospodarczą,
- pełną nazwę podatnika (firma spółki, nazwa przedsiębiorcy),
- adres siedziby (ulica, nr domu/lokalu, kod pocztowy, miejscowość, kraj),
- dodatkowe pola (np. REGON, telefon, e‑mail) – jeśli formularz je przewiduje.
Osoba fizyczna prowadząca działalność podaje dane zgodne z CEIDG, a spółki – zgodne z KRS.
5.3. Część C – informacje szczegółowe o nabyciach
W tej części wykazujesz konkretne nabycia wewnątrzwspólnotowe objęte stawką 0, przypisując je do właściwych kodów CN i grup wyrobów z załącznika nr 2. Typowo pojawiają się tu następujące kolumny:
- kod CN (Nomenklatura Scalona) – ośmiocyfrowy kod taryfy celnej danego wyrobu akcyzowego,
- opis wyrobu – nazwa/rodzaj wyrobu odpowiadający kodowi CN,
- ilość wyrobu – w odpowiednich jednostkach (np. litry, kilogramy, MWh),
- podstawa opodatkowania – ilościowa i/lub wartościowa, zależnie od rodzaju wyrobu,
- stawka akcyzy – w AKC‑UAKZ wykazujesz stawkę 0,
- kwota podatku akcyzowego – arytmetycznie 0 (wpisz 0/0,00 zgodnie z polami).
Postępuj według poniższych kroków:
- Grupuj nabycia wg kodów CN i typów wyrobów.
- Sumuj ilości nabytych wyrobów w danym kwartale w każdej pozycji.
- Wpisz łączną ilość, ewentualnie wartość (jeśli formularz tego wymaga).
- W polach stawki i kwoty podatku wpisz odpowiednio „0” i „0,00”.
5.4. Część D – zestawienie zbiorcze
W tej części zaprezentuj zbiorcze podsumowanie danych z części C (np. łączne ilości według grup). Łączna kwota podatku powinna wynosić 0 zł, co wynika z zastosowania stawki 0 dla wszystkich pozycji.
5.5. Część E – pouczenia i informacje dodatkowe
Przed wysyłką zapoznaj się z pouczeniami:
- termin złożenia – do 10. dnia drugiego miesiąca po kwartale,
- podstawa prawna – ustawa akcyzowa i rozporządzenie w sprawie wzorów deklaracji,
- forma złożenia – wyłącznie elektroniczna przez PUESC.
W e‑formularzu pouczenia są dostępne jako tekst pomocniczy – warto sprawdzić, czy używasz właściwego wzoru i właściwego organu.
5.6. Część F – podpis podatnika lub osoby reprezentującej
W przypadku złożenia elektronicznego na PUESC podpis składa się elektronicznie jedną z dostępnych metod: kwalifikowany podpis elektroniczny, podpis weryfikowany certyfikatem celnym, uwierzytelnienie kwotą przychodu, Profil Zaufany ePUAP. W formie papierowej (jeśli przysługuje) stosuje się odręczny podpis osoby uprawnionej do reprezentacji.
6. Procedura złożenia AKC-UAKZ na PUESC – w praktyce
Poniżej znajdziesz skrócony schemat postępowania na PUESC:
- Konto i logowanie
- załóż konto na PUESC (jeśli go nie masz),
- ustaw co najmniej „podstawowy zakres uprawnień”,
- zaloguj się na PUESC.
- Wypełnienie formularza
- wybierz z katalogu właściwą wersję AKC‑UAKZ dla danego okresu,
- wypełnij wymagane pola, korzystając z podpowiedzi w e‑formularzu,
- zapisz formularz i wygeneruj dokument.
- Podpis
Przejdź do zakładki Mój pulpit | Dokumenty do wysyłki i podpisz deklarację jedną z dostępnych metod (kwalifikowany podpis, certyfikat celny, kwota przychodu, Profil Zaufany).
- Wysłanie i UPO
- zaznacz dokument i wyślij go do systemu KAS,
- przejdź do zakładki Mój pulpit | Dokumenty i sprawdź UPO – Urzędowe Poświadczenie Odbioru,
- UPO stanowi dowód prawidłowego złożenia deklaracji.
W AKC‑UAKZ kwota podatku zawsze wynosi 0 zł, dlatego po złożeniu deklaracji nie wykonuje się płatności.
7. Najczęściej zadawane pytania (FAQ) dotyczące AKC-UAKZ
7.1. Czy AKC-UAKZ oznacza, że muszę zapłacić akcyzę?
Nie. AKC‑UAKZ służy do wykazania nabyć wewnątrzwspólnotowych ze stawką 0 zł akcyzy na terytorium Polski. Kwota podatku w deklaracji wynosi 0 zł, ale obowiązek sprawozdawczy pozostaje.
7.2. Co jeśli w danym kwartale nie było żadnego nabycia wewnątrzwspólnotowego na 0%?
Jeżeli w danym kwartale nie dokonano nabyć objętych AKC‑UAKZ, co do zasady nie składa się „zerowej” deklaracji, chyba że odrębne przepisy lub ustalenia z organem stanowią inaczej.
7.3. Czy deklarację można złożyć papierowo?
Od 1 lipca 2021 r. wprowadzono obowiązek elektronicznego składania deklaracji akcyzowych przez PUESC dla podatników prowadzących działalność. AKC‑UAKZ dotyczy nabyć na potrzeby działalności, więc w praktyce składa się ją wyłącznie elektronicznie.
7.4. Co grozi za niezłożenie deklaracji AKC-UAKZ w terminie?
Niezłożenie deklaracji w terminie może skutkować odpowiedzialnością na gruncie Kodeksu karnego skarbowego (grzywna). Aby zminimalizować ryzyko sankcji, zazwyczaj składa się czynny żal. Zakres odpowiedzialności zależy od okoliczności naruszenia.
7.5. Czym różni się AKC-UAKZ od AKC-UA?
Najważniejsze różnice prezentuje poniższe zestawienie:
| Kryterium | AKC‑UA | AKC‑UAKZ |
|---|---|---|
| Zakres | nabycia wewnątrzwspólnotowe wyrobów akcyzowych z inną niż 0 stawką akcyzy | nabycia wewnątrzwspólnotowe wyrobów z załącznika nr 2 ze stawką 0 |
| Okres rozliczeniowy | zasadniczo miesięczny | kwartalny |
| Efekt finansowy | zwykle wykazanie i zapłata podatku (jeśli powstaje kwota należna) | podatek 0 zł |
7.6. Jak sprawdzić, czy dany wyrób powinien być wykazany w AKC-UAKZ?
Postępuj według następujących kroków:
- określ kod CN wyrobu,
- sprawdź, czy kod figuruje w załączniku nr 2 do ustawy akcyzowej,
- potwierdź, że na terytorium Polski do tego wyrobu stosuje się zerową stawkę akcyzy.
Jeśli wszystkie warunki są spełnione, a wyrób nabyto wewnątrzwspólnotowo na potrzeby działalności, transakcję wykaż w AKC‑UAKZ.
7.7. Czy można skorygować złożoną deklarację AKC-UAKZ?
Tak. W przypadku błędów złóż korektę deklaracji AKC‑UAKZ, wskazując jako cel „korekta deklaracji” i prezentując prawidłowe dane (nie tylko różnice). W zależności od okoliczności korekta może wymagać złożenia czynnego żalu.
8. Gdzie znaleźć aktualną wersję AKC-UAKZ?
Aktualnie obowiązujące wzory deklaracji uproszczonych (w tym AKC‑UAKZ) określa rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie wzorów deklaracji uproszczonych dotyczących nabycia wewnątrzwspólnotowego.
Aktualny formularz i e‑formularz znajdziesz w sekcji „Formularze – Akcyza” na serwisie Ministerstwa Finansów: https://www.podatki.gov.pl/akcyza/formularze/ oraz w systemie PUESC, gdzie możesz go od razu wypełnić i wysłać.
Przed wysyłką upewnij się, że:
- korzystasz z najnowszej wersji formularza,
- rozliczasz prawidłowy okres (kwartał i rok),
- kierujesz deklarację do właściwego naczelnika urzędu zajmującego się akcyzą.
